O, Ben ve Bedavaya Gıybet

Hüseyin Kadir YÜKSEL tarafından tarihinde yayınlandı

Beni tanıyan yakın çevrem okuduğunu anlama üzerine kendi çapımda çalışmalarım olduğunu bilirler. Bu bağlamda dil öğrenimi ve dil bilimi üzerine biraz merakım artmış durumda. Bununla ilgili araştırmalar yaparken de karşıma “Corpus Çalışması (Derlem)” olarak ifade edilen bir kavram çıktı. Nedir ne değildir diye baktığımda kavramın, “Bir dilin türlü kullanım alanlarından derlenmiş örneklerinin dil bilgisi ve kuramsal dil bilimi araştırmalarında kullanılmak üzere bilgisayar tarafından okunabilecek biçimde bir araya getirilmiş kümesi.” olarak tanımlandığını gördüm. Ayrıca bu konu ile ilgili yapılan çalışmalar nelerdir acaba diye internette araştırma yaparken “sosyal medya kullanımında en çok kullanılan Türkçe sözcükleri sıralama” diye bir araştırma sonucuna ulaştım. Bu yazımın amacını da tam olarak bu araştırmadan elde edilen sonuçlar belirliyor. Gelelim araştırma sonucuna ve benim bu sonuç ile ilgili bakış açıma.

Bir internet sitesinde yer alan araştırma sonucunda; Türkiye’de yaşayan insanların internet ortamında bulunan mesajlaşma programlarında en çok kullandıkları ifadelere yer verilmiş. Bu ifadeleri incelediğimizde en çok “ve” bağlacının kullanıldığını görüyoruz. Benim dikkatimi çeken kısım burası değil. Beni bu yazıyı yazmaya iten ifade sizce ne olabilir, bir düşünün. En üst sıralarda bir ifade var ki bizim tüm davranışımızı ortaya koyar gibi. Sizi daha fazla merakta bırakmayayım. Bu ifade “o” zamiri. Bu zamirin peşinden de “ben” zamiri geliyor. Bu iki zamir gelmek ve gitmek gibi kelimelerden daha üst sırada yer alıyor düşünün. Bu iki zamir üzerinden biraz çıkarımda bulunalım ne dersiniz?

İnternet ortamında mesajlaşmak artık hayatımızın en önemli parçalarından biri. Haberleşmek insanın ihtiyaçlarının temelinde yer alıyor ve biz Türkler haberleşme konusunda daha hassasız. Şöyle düşünün Avrupa ülkelerinde herhangi bir bayram kutlamasında insanlar yakınlarından bir tebrik mesajı beklemezken bizler namaz kılmasak dahi herkese “Hayırlı cumalar!” mesajı atmayı bir görev biliyoruz. Öyle ki sabah çok erken saatlerde uyansanız bile telefonunuzda bir “Hayırlı cumalar!” mesajı görüyorsunuz. Bu durum bizim haberleşme ve bir yerlere bir şeyler bildirme konusundaki hassasiyetimizi ortaya koyuyor. Bu açıdan düşündüğünüzde yollanan mesajlarda en çok “o” ve “ben” zamirinin olması ise bize aslında toplumumuz ile ilgili büyük mesajlar veriyor. Düşünsenize, en çok “o” zamiri kullanılmış. Buradan bizim gıybet etme sanatındaki yeteneğimiz ortaya çıkmaz mı? Bir mesaj yazıyoruz ve o mesajda sürekli olarak “o” zamiri var. Demek ki biz sürekli olarak ya bir nesneyi işaret ediyoruz ya da sürekli olarak 3. tekil kişiden bahsediyoruz. Mesajlaştığımız kişi ile hep başka birileri üzerinden konuşuyoruz. Malum bu kişide bizim mesajımızın içinde direkt bulunmadığı için sağlam gıybet etmiş olmuyor muyuz?

Bir ikinci hususta “ben” zamirinin en çok kullanılan ifadelerde yine üst sırada olması. Bu durumda cümlelerimizin içinde ne kadar fazla ben dediğimizi gösteriyor. Buradan yola çıktığımızda da gıybet yapmayı seven bencil insanlarız gibi bir sonuç çıkarabilir miyiz acaba diye düşünmeden edemiyorum. Bir düşünün her gün trafikte yaşadıklarımızı. Yol vermeme kavgalarının ardı arkası kesilmiyor. Mesela frene basmak yerine kornaya basmayı tercih ediyoruz. Ambulans ve acil durumlar için ayrılmış olan emniyet şeridini herkesin önüne geçmek için kullanıyoruz. Ben niye yol vereyim o dursun diye düşünürken kaza yapıp duruyoruz. Çocuklarımıza okulda kantinde sıraya gir demek yerine daha önce nasıl alışveriş yapabiliri öğretmek adına bencillik aşılayıp duruyoruz. Kısacası düşündüğümüzde hayatımızın her anında hepimiz bencilliğin dibine vuruyoruz değil mi? Biraz bencillik iyidir der dediğinizi duyar gibiyim. Bu noktada hak veriyorum ama dozu aşınca başkalarına zarar verir düzeye geliyor. Herkes aynı tavrı sergilemeye başladığında ise çok sevimsiz ve insani açıdan tatsız bir duruma dönüşüyor.  

Şimdi bu iki hususu sizin de düşünmenizi istiyorum. Mesajlarımızda kullandığımız sözcükler gerçekten hayatımızın yansıması olabilir mi? Araştırmada ortaya çıkan “o” ve “ben” zamirlerinin üst sıralarda olmasını sizler de benim gibi yorumlar mısınız? Bunları düşünürken bir de lütfen şunu düşünün istiyorum;

Araştırmayı okumaya başladığınızda bu ifadelerden sonra en çok kullanılan ifade sizce ne olurdu diye sorsalardı hangi sözcüğü söylerdiniz? Ben düşündüm. Bence diğer en çok kullanılan sözcük “bedava” sözcüğü olurdu. Çünkü son yıllarda bir şeyleri bedavaya elde edebilmek için yapamayacağız gıybetin ve bencilliğin olmadığını düşünüyorum.


0 yorum

Bir cevap yazın

Avatar placeholder

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.